چگونه با همسر دوقطبی رفتار کنیم؟

در این محتوا از مجله روانشناختی کلینیک چمان به دنبال پاسخ یک پرسش نه چندان آسان هستیم: چگونه با همسر دوقطبی رفتار کنیم؟ پیش از هر پاسخی ابتدا باید بدانیم که منظور از همسر دوقطبی چیست و زندگی با یک فرد دوقطبی می‌تواند چه آسیب‌هایی به همراه داشته باشد؟!

اختلال دوقطبی که با اصطلاح مشهور Bipolar، شناخته می‌شود یک اختلال روحی و روانی است که منجر به تغییرات خلقی ناگهانی و شدید می‌گردد. این تغییرات خلقی تمام سطوح انرژی، افکار، احساسات و رفتارهای فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهند. زندگی با همسر دوقطبی شرایط چندان آسانی نخواهد بود اگر آگاهانه این گزینه را انتخاب کرده‌‌اید احتمالا باید خود را برای حضور در صحنه یک زندگی پرچالش آماده کنید.

رابطه عاطفی با فردی که عواطف و احساسات‌اش روند ثابت و پایداری را تجربه نمی‌کند، نمی‌تواند ارتباط امنی باشد.

زندگی با یک همسر دوقطبی را در بهترین حالت می‌توان به آب و هوای فصل بهار تشبیه نمود. هوایی پیش‌بینی ناپذیر که آفتاب‌اش گرمای زیاد و سایه‌اش سوز سردی دارد. در چنین هوایی هر روز صبح که از خانه خارج می‌‌‌شوید احتمالا دلهره دارید که مبادا ناگهان از پس این آفتاب، رعد و برق بزند و بارانی سیل‌آسا شما را خیس کند.

در ارتباط با همسر دوقطبی خود نیز شرایط مشابهی از تغییرات خلقی، پیش‌بینی ناپذیری و ناامنی عاطفی را تجربه خواهید کرد.

بنابراین اگر تصمیم دارید که به رابطه عاطفی و زندگی مشترک با شریک عاطفی یا همسر دوقطبی خود ادامه دهید لازم است که ابتدا درک درستی از وضعیت سلامت روان و نیازهای روانی طرف مقابل داشته باشید سپس یاد بگیرید که چگونه با ایجاد مرزهای ایمن از سلامت روان و جسم خود در این ارتباط خاص مراقبت کنید.

شما توانایی درمان اختلال دوقطبی همسر خود را ندارید اما با اتخاذ تصمیمات آگاهانه و رفتارهای هوشمندانه می‌توانید در شرایط بحرانی عملکرد بهتری داشته باشید.

اختلال دوقطبی در یک نگاه

به طور کلی می‌توان گفت که این بیماری روحی و روانی با نوسانات شدید خلقی نمایان می‌شود که غالبا به صورت دوره‌های شیدایی یا همان مانیا (انرژی بالا و خلق مثبت افراطی)، هایپومانیا (حالت ضعیف‌تر مانیا) و افسردگی می‌باشد.

این اختلال دارای انواع مختلفی از جمله دوقطبی نوع اول و دوم، مختلط، سیکلوتایمیک و نامشخص می‌باشد. تفاوت این انواع در بروز هر یک از دوره‌های مانیا، هایپومانیا و افسردگی، شدت و مدت زمان هر دوره می‌باشد که تشخیص آن باید حتما توسط روانشناس یا روانپزشک مجرب صورت گیرد.

حتما بخوانید : تاثیر افسردگی بر خانواده | آیا افسردگی مُسری است؟

به یاد داشته باشید که هر فرد مبتلا به اختلال دوقطبی تجربه منحصر به فردی از این بیماری دارد بنابراین نمی‌توان از نسخه یک بیمار برای دیگری استفاده کرد. در ارتباط با همسر دوقطبی، پیش از هر چیز باید بدانید که اختلال Bipolar در هر یک از انواع خود، یک بیماری روحی و روانی می‌باشد که درمان و کنترل آن تنها از طریق روان‌درمانگر و روانپزشک قابل انجام است.

این بیماری یک افسردگی ساده یا یک خلق گذرا نیست بلکه شکل شدیدی از نوسانات خلقی است که بخشی از آن ناشی از عملکرد نادرست سیستم عصبی فرد بوده و باید توسط دارو به طور مداوم کنترل شود.

درمان بیمار Bipolar بدون شک باید تنها از طریق دارودرمانی و جلسات روان‌درمانی انجام شود اما شناخت علائم جسمی و الگوهای رفتاری همسر دوقطبی به شما کمک می‌کند تا بتوانید در مواقع لزوم حمایت بهتری داشته باشید، راه‌های مراقبت از خود در برابر طوفان خلقی او را یاد بگیرید و برای زندگی مشترک‌تان حد و حدود تعیین کنید.

اختلال دوقطبی چطور بر ازدواج شما اثر می‌گذارد؟

برای بسیاری از افراد، ازدواج یک تجربه شیرین و آرزویی خیال‌انگیز است. ازدواج می‌تواند شما را به نقطه امن عاطفی و روانی برساند که در آن علی رغم پذیرش مسئولیت‌های بسیار، آرامشی عمیقی وجود دارد اما گاهی ازدواج  شرایط دشواری را رقم می‌زند به طوری که زندگی مشترک از مدار خود خارج شده و ناامنی در لحظات آن جاری می‌گردد.

ازدواج با یک بیمار دوقطبی نوعی از این روابط پیچیده و دشوار است که تمام جوانب زندگی مشترک را تحت تاثیر قرار می‌دهد از جمله:

برقراری ارتباط سالم

زمانی که همسر دوقطبی شما در وضعیت شیدایی یا افسردگی به سر می‌برد احتمالا برقراری ارتباط عاطفی با او چندان آسان و پاسخگو نخواهد بود. در مواردی که روانشناسان با همسر این بیماران مصاحبه کرده‌اند، دریافتند که همسر یک بیمار دوقطبی معمولا احساس درماندگی، ناامنی، ناامیدی و رهاشدگی را به طور مداوم تجربه می‌کند.

میزان تمایل همسر دوقطبی شما به رابطه جنسی ممکن است بسته به خلق (دوره شیدایی یا افسردگی) و دارویی که مصرف می‌کند کاهش یابد. برخی از داروها می‌توانند منجر به کاهش موقت میل جنسی شوند در حالی که شروع یک دوره شیدایی در بیمار دو قطبی معمولا با افراط در رابطه جنسی همراه خواهد بود.

علاوه بر این، تحقیقات نشان داده است که در طول دوره شیدایی، فرد ممکن است رفتارهای مخربی مانند رابطه جنسی پرخطر و یا خیانت به همسر داشته باشد که معمولا با پشیمانی وی پس از اتمام دوره همراه خواهد بود.

بروز خلق تحریک پذیر می‌تواند فرد را همسری عصبی و بداخلاق نشان دهد که به احتمال زیاد این پرخاشگری گریبان شما و فرزندان‌تان هم خواهد گرفت.

فرزندپروی

نکته بسیار مهمی که باید در ارتباط با بیماران دوقطبی بدانیم میزان حساسیت بالای آن‌ها نسبت به استرس و مسئولیت‌‌های حساس است. در شرایطی مانند پیدا کرد شغل، ازدواج، تولد فرزند و … که استرس زیادی وجود دارد احتمال اینکه خلق آن‌ها ناگهان تغییر کرده و وارد دوره شیدایی یا افسردگی شوند بسیار زیاد است بنابراین همسران دوقطبی معمولا نمی‌توانند والدین امن و مسئولیت پذیری باشند زیرا زمانی که حالشان خوب نیست درک درستی از موقعیت ندارند.

فرزندان نیز به دلیل تغییر ناگهانی خلق و مسئولیت‌گریزی والدین دوقطبی خود، آسیب روانی می‌بینند زیرا در سطحی از آگاهی قرار ندارند که بیماری پدر یا مادر و عوارض ناشی از آن را درک کنند.

بحران مالی

شیدایی و خلق تکانشگر یک بیمار دوقطبی می‌تواند او را به سمت رفتارهایی سوق دهد که امنیت مالی زوج را به خطر می‌اندازد. هزینه‌های بیش از حد، انباشت بدهی و علاقه به قمار در کنار مسئولیت گریزی می‌تواند مشکلات جدی مالی در زندگی با یک همسر Bipolar به همراه داشته باشد.

چطور به همسر دوقطبی خود کمک کنیم؟

پیش از هرچیز به یاد داشته باشید که کمک به درمان و کنترل علائم یک بیمار دوقطبی تنها از طریق دارودرمانی و جلسات منظم روان‌درمانی امکان‌پذیر بوده و باید تحت نظر روانپزشک و روان‌درمانگر مجرب انجام شود.

هدف از دارودرمانی کنترل دوره‌های شیدایی و افسردگی و کمک به عملکرد بهتر سیستم عصبی فرد می‌باشد در حالی که شرکت در جلسات روان‌درمانی به بیمار کمک می‌کند تا در زندگی روزمره و روابط میان‌فردی بازدهی بهتری داشته باشد.

بنابراین برای کمک به همسر دوقطبی خود در نخستین گام لازم است که او را به دریافت درمان تشویق کنید.

حتما بخوانید : درمان همسر افسرده

سایر اقداماتی که می‌توانید در ارتباط با همسر دوقطبی خود برای بهبود شرایط انجام دهید عبارتند از:

• از منابع معتبر در خصوص اختلال دوقطبی و علائم آن اطلاعات دریافت کنید.
• بپذیرید که همسر شما به یک بیماری روانی مبتلاست که الگوی فکری و رفتاری او را هدایت می‌کند.
• با همسر خود در خصوص تجربه‌اش در زمان بیماری صحبت کنید و از او برای شناسایی الگوهای دوره مانیا و افسردگی کمک بگیرید.
• کنجکاو باشید، خوب گوش کنید و در بیان احساسات خود صادق باشید.
• با همسر دوقطبی خود یک برنامه مشترک جهت مدیریت شرایط بحرانی طراحی کنید و به انجام آن پایبند باشید.
• در صورت شدت یافتن علائم حتما با تیم درمان تماس بگیرید.
• از همسر دوقطبی خود برای مراجعه به روان‌درمانگر و دریافت دارو حمایت کنید.
• نسبت به عوارض داروهایی که همسرتان مصرف می‌کند به دقت آگاه شوید و به او جهت سازگاری بیشتر با این عوارض کمک کنید.
• همسر دوقطبی خود را برای داشتن سبک زندگی سالم‌تر مانند ورزش منظم، خواب کافی، تغذیه سالم، ترک دخانیات و .. تشویق کنید.
• عوارض بیماری همسرتان را درک کنید و او را برای رفتارهای مخرب در دوره‌های شیدایی و افسردگی سرزنش نکنید زیرا این تنبیه و توبیخ اثر معکوس خواهد داشت.

چگونه به خودمان در ارتباط با همسر دوقطبی کمک کنیم؟

همان‌طور که پیشتر اشاره کردیم زندگی با یک همسر دوقطبی تصمیم سختی است که می‌تواند عوارض روحی روانی جدی به همراه داشته باشد.

مسئله‌ای که همسر اکثر بیماران Bipolar نسبت به آن شکایت دارند نوسانات عاطفی و خلقی همسرشان است. برای مثال ممکن است همسر دوقطبی شما صبح را با ابراز عشق و علاقه بسیار نسبت به شما و فرزندتان آغاز کند در حالی که انتهای شب به مرد یا زنی سرد و افسرده تبدیل شده که گویی هیچ علاقه‌ای به همسر و فرزند خود ندارد. چنین نوسانات خلقی و عاطفی می‌تواند روح و روان همسر و فرزند یک بیمار دوقطبی را به شدت تخریب کند.

بنابراین اگر تصمیم به ادامه رابطه عاطفی با یک فرد دوقطبی دارید لازم است که از اقدام او برای دریافت درمان، شرکت منظم در جلسات روان‌درمانی و مصرف منظم داروها اطمینان یابید. علاوه بر آن دریافت کمک از یک روانشناس و شرکت در جلسات مشاوره به همسران افراد دوقطبی نیز توصیه می‌شود تا بتوانند از سلامت روان خود مراقبت نموده و در این مسیر دشوار یک همراه آگاه داشته باشند.

در ارتباط با یک همسر دوقطبی مراقبت از خود را جدی بگیرید:

• مهارت‌های خود مراقبتی و مداخله مقابله‌ای را از مشاور و درمانگر خود بیاموزید.
• با بیان موارد قابل قبول و غیر قابل قبول، برای همسرتان و سایر افراد مرز تعیین کنید.
• نسبت به اینکه در صورت رد شدن از مرزهای تعیین شده چه تصمیمی خواهید گرفت از ابتدا شفاف باشید.
• از مصرف دخانیات پرهیز کنید.
• خواب کافی و تغدیه سالم داشته باشید.

• از فعالیت‌هایی مانند ورزش هوازی و مدیتیشن که میزان اضطراب را کاهش می‌دهد، غافل نشوید.
• خود را قرنطینه نکنید. به یاد داشته باشید که شما مسئول بیماری همسرتان نیستید و حق دارید که با حضور فعال در جامعه از سلامت روان خود مراقبت کنید.
• با خودتان مهربان باشید.

کلینیک روانشناسی چمان

ما در کلینیک مشاوره و روانشناسی چمان با ارائۀ خدمات درمانی توسط روان‌شناسان، روان‌درمان‌گران، و روان‌پزشکان متخصص در زمینۀ اختلالاتی چون اختلال دوقطبی می‌توانیم در این راه به شما کمک کرده و همراهتان باشیم.